Çince menü okurken ana malzemeyi bulun, pişirme veya lezzet bildiren kelimeleri ayırın, ardından adın açıklayıcı mı mecazlı mı olduğunu düşünün. Her karakteri bilmeden de işe yarar bilgi çıkarabilirsiniz. Yine de yemek adı, eksiksiz bir malzeme listesi değildir.
鱼香茄子 (yú xiāng qié zi) adının son iki karakteri patlıcan demektir. İlk ikisi kelimesi kelimesine “balık kokusu” çağrıştırır, fakat bu Sichuan yemeğinde bir çeşnilendirme tarzını anlatır. Karakterleri tek tek çevirmek, sofraya gelecek yemeği yanlış hayal etmenize neden olabilir.
Önce bölüm, sonra malzeme
Başlıklar ilk ipucunu verir: 主食 (zhǔ shí) öğünün temel doyurucu yiyeceklerini, 热菜 (rè cài) sıcak yemekleri, 凉菜 (liáng cài) soğuk yemekleri belirtir. Her menü bu bölümleri kullanmaz.
| Çince | Pinyin | İlk ipucu |
|---|---|---|
| 鸡肉 | jī ròu | Tavuk eti; bazı adlarda yalnızca 鸡 |
| 牛肉 | niú ròu | Sığır eti |
| 鱼 / 虾 | yú / xiā | Balık / karides |
| 豆腐 | dòu fu | Tofu |
| 茄子 | qié zi | Patlıcan |
| 蛋 | dàn | Yumurta |
Malzeme adın ortasında veya sonunda olabilir; değişmez bir sıra ezberlemeyin. 肉 (ròu) et demektir. 青椒肉丝 gibi yaygın adlarda tek başına “et” çoğunlukla domuz etidir. Bunu bir beklenti olarak kullanın, kesin bilgi olarak değil.
Pişirme ve lezzet ipuçları
| Kelime | Pinyin | Menüdeki yaygın anlamı |
|---|---|---|
| 炒 | chǎo | Karıştırarak hızlıca kavrulmuş |
| 蒸 | zhēng | Buharda pişmiş |
| 煎 | jiān | Tavada kızartılmış |
| 烤 | kǎo | Fırınlanmış veya ızgara |
| 凉拌 | liáng bàn | Soğuk servis edilen, sosla karıştırılmış |
| 红烧 | hóng shāo | Genellikle soya sosu temelinde ağır ağır pişirilen “kırmızı” yemek |
| 糖醋 | táng cù | Tatlı-ekşi |
| 酸辣 | suān là | Ekşi ve acı |
Bunlar tarifin tamamını değil, hazırlama biçimini düşündürür. 红烧 acılık düzeyini belirlemez; “buharda” da sosun içeriğini söylemez. 红烧 veya 凉拌 ifadelerini karakter karakter değil, bütün olarak arayın.
Parçalara ayırabileceğiniz üç ad
蒜蓉西兰花 — suàn róng xī lán huā. Kıyılmış veya ezilmiş sarımsak + brokoli. Sebzeyi ve ana aromayı buldunuz; ama kullanılan et suyu, yağ veya diğer çeşniler hâlâ belli değil.
青椒肉丝 — qīng jiāo ròu sī. Yeşil biber + et + ince şeritler. 丝 (sī) kesimi anlatır. 片 (piàn, dilimler) ve 丁 (dīng, küçük küpler) de işe yarar. Domuz eti yemiyorsanız hangi et olduğunu sorun.
酸辣土豆丝 — suān là tǔ dòu sī. Ekşi-acı + patates + ince şeritler. Bu erişte değil, patates yemeğidir. Tat ve kesim, malzemenin tek başına vermediği bilgiyi ekler.
Adın tarif olmaktan çıktığı yer
Bazı adlar bir lezzet tarzını, bir görüntüyü veya bilinen bir yemeği belirtir. Parçalar anlamsız görünüyorsa tam adı araştırın.
鱼香茄子 (yú xiāng qié zi): “balık kokulu” patlıcan
鱼香 acı, tatlı, ekşi ve tuzlu tatları sıkça birleştiren Sichuan çeşnilendirmesidir; balık içermesi şart değildir. Ancak The Woks of Life’ın kendi tarifinde isteğe bağlı balık sosunun yanında domuz eti, et suyu ve istiridye sosu da vardır. Lezzet adı, deniz ürünü içerip içermediğini veya vejetaryen olduğunu belirlemez.
蚂蚁上树 (mǎ yǐ shàng shù): “ağaca tırmanan karıncalar”
Bu bilinen yemek cam eriştesi ve kıymayla, çoğunlukla domuz kıymasıyla yapılır. Adı, erişteler arasındaki küçük et parçalarını çağrıştırır; gerçek böcekleri değil. Judy’nin tarifi domuz kıyması kullanır ve tavuk alternatifine de yer verir. Restoranın yaptığı çeşidi sorun.
三杯鸡 (sān bēi jī): üç fincan tavuğu
鸡 tavuk bilgisini verir; 三杯 ise yanına üç fincan getirileceğini değil, hazırlama tarzını anlatır. Tayvan usulünde susam yağı, soya sosu ve pirinç şarabı, çoğu zaman fesleğenle birlikte kullanılır; Tayvanlı üreticinin tarifi buna bir örnektir. Ad, restoranın oranlarını belirtmez.
Eksik bilgiyi sorun
Bu öğretici örnekleri menüyü göstererek kullanabilirsiniz:
请问，这道菜主要是什么？Qǐng wèn, zhè dào cài zhǔ yào shì shén me?
Afedersiniz, bu yemeğin ana malzemesi nedir?
是鸡肉还是猪肉？Shì jī ròu hái shì zhū ròu?
Tavuk eti mi, domuz eti mi?
里面有鱼或海鲜吗？Lǐ miàn yǒu yú huò hǎi xiān ma?
İçinde balık veya deniz ürünü var mı?
Bir malzemeden kaçınmanız gerekiyorsa adını açıkça söyleyin; sosu ve et suyunu da sorun. Fotoğraf veya çeviri bütün tarifi göstermez. Ayrıntılı sorular için vejetaryen sipariş rehberine, dikkat çekmek için garsonu nazikçe çağırma rehberine bakın.
Anakara ve Tayvan menülerinde iki adı da tanıyın
Anakarada 土豆 (tǔ dòu) yaygın olarak patates demektir; Tayvan menülerinde sıkça 马铃薯 (mǎ líng shǔ) kullanılır. Domates için hem 西红柿 (xī hóng shì) hem 番茄 (fān qié) kelimesini öğrenin. İkincisi Tayvan’da yaygındır ve anakarada da kullanılır. Bunlar yalnızca yazı biçimi değil, kelime farklarıdır.
Telefonda tek menü satırını kırpın, tanınan Çinceyi aslıyla karşılaştırın ve tam adı arayın. Türkçe çeviriye güvenmeden önce malzeme ile hazırlama biçimini bulun. Gerçekten sipariş ettiğiniz bir yemeği, masaya ne geldiğine dair kısa bir notla kaydedin; kelimeler somut bir yemek anısına bağlansın.
