เวลาอ่านเมนูภาษาจีน ให้ หาวัตถุดิบหลัก ดูคำบอกวิธีปรุงหรือรสชาติ แล้วพิจารณาว่าชื่ออาหารเป็นคำอธิบายหรือเป็นภาพเปรียบเทียบ ไม่จำเป็นต้องรู้ทุกตัวอักษรถึงจะเข้าใจบางส่วนได้ แต่ชื่ออาหารไม่ใช่รายการส่วนผสมทั้งหมด
ตัวอย่างเช่น 鱼香茄子 (yú xiāng qié zi) สองตัวท้ายหมายถึงมะเขือม่วง ส่วนสองตัวแรกแปลตรงตัวได้ประมาณว่า “กลิ่นหอมของปลา” แต่ในชื่ออาหารเสฉวนนี้หมายถึงรูปแบบการปรุงรส การแปลทีละตัวอักษรจึงอาจทำให้นึกถึงอาหารผิดจาน
ดูหมวดอาหารก่อน แล้วหาวัตถุดิบ
หัวข้อช่วยจำกัดขอบเขตได้: 主食 (zhǔ shí) คืออาหารหลัก เช่น ข้าวหรือเส้น, 热菜 (rè cài) คืออาหารร้อน และ 凉菜 (liáng cài) คืออาหารเย็น ไม่ใช่ทุกเมนูจะจัดหมวดแบบนี้
| ภาษาจีน | พินอิน | เบาะแสแรก |
|---|---|---|
| 鸡肉 | jī ròu | เนื้อไก่ บางชื่อใช้แค่ 鸡 |
| 牛肉 | niú ròu | เนื้อวัว |
| 鱼 / 虾 | yú / xiā | ปลา / กุ้ง |
| 豆腐 | dòu fu | เต้าหู้ |
| 茄子 | qié zi | มะเขือม่วง |
| 蛋 | dàn | ไข่ |
วัตถุดิบอาจอยู่กลางหรือท้ายชื่อ จึงไม่ควรจำลำดับแบบตายตัว 肉 (ròu) หมายถึงเนื้อสัตว์ ในชื่อที่พบทั่วไป เช่น 青椒肉丝 มักหมายถึงหมู แต่ให้ใช้เป็นข้อสันนิษฐาน ไม่ใช่คำยืนยัน
คำบอกวิธีปรุงและรสชาติ
| คำ | พินอิน | ความหมายที่พบบนเมนู |
|---|---|---|
| 炒 | chǎo | ผัด |
| 蒸 | zhēng | นึ่ง |
| 煎 | jiān | ทอดหรือจี่ในกระทะ |
| 烤 | kǎo | อบหรือย่าง |
| 凉拌 | liáng bàn | คลุกเครื่องปรุงแล้วเสิร์ฟเย็น |
| 红烧 | hóng shāo | ตุ๋นแบบน้ำแดง โดยทั่วไปใช้ซอสที่มีซีอิ๊วเป็นส่วนสำคัญ |
| 糖醋 | táng cù | เปรี้ยวหวาน |
| 酸辣 | suān là | เปรี้ยวและเผ็ด |
คำเหล่านี้บอกแนวทางการปรุง ไม่ใช่สูตรแน่นอน 红烧 ไม่ได้กำหนดปริมาณพริก และ “นึ่ง” ไม่ได้บอกส่วนผสมในซอส ลองค้น 红烧 หรือ 凉拌 ทั้งคำแทนการแปลทีละตัว
แยกชื่ออาหารสามตัวอย่าง
蒜蓉西兰花 — suàn róng xī lán huā. กระเทียมสับหรือบด + บรอกโคลี คุณรู้ชนิดผักและเครื่องหอมแล้ว แต่ยังไม่รู้ว่าร้านใช้น้ำซุป น้ำมัน หรือเครื่องปรุงอื่นอะไร
青椒肉丝 — qīng jiāo ròu sī. พริกเขียว + เนื้อสัตว์ + หั่นเส้นบาง 丝 (sī) บอกลักษณะการหั่น คำที่มีประโยชน์อีกคือ 片 (piàn, หั่นแผ่น) และ 丁 (dīng, หั่นเต๋าเล็ก) หากต้องเลี่ยงหมู ให้ถามชนิดเนื้อ
酸辣土豆丝 — suān là tǔ dòu sī. เปรี้ยวเผ็ด + มันฝรั่ง + หั่นเส้นบาง นี่เป็นอาหารมันฝรั่ง ไม่ใช่เส้นก๋วยเตี๋ยว คำบอกรสและการหั่นช่วยให้เห็นภาพมากกว่ารู้วัตถุดิบอย่างเดียว
เมื่อชื่อไม่ได้อธิบายสูตรตรง ๆ
บางชื่อเป็นรูปแบบรสชาติ ภาพเปรียบเทียบ หรือชื่ออาหารที่ใช้กันมานาน หากแปลแยกคำแล้วไม่เข้ากัน ให้ค้นชื่อเต็ม
鱼香茄子 (yú xiāng qié zi): มะเขือม่วง “กลิ่นปลา”
鱼香 เป็นรูปแบบการปรุงรสเสฉวนที่มักรวมเผ็ด หวาน เปรี้ยว และรสเค็มกลมกล่อม ไม่จำเป็นต้องใส่ปลา แต่ สูตรของ The Woks of Life มีน้ำปลาเป็นส่วนผสมทางเลือก รวมถึงหมู น้ำซุป และซอสหอยนางรม ชื่อรสชาติอย่างเดียวจึงตอบไม่ได้ว่ามีอาหารทะเลหรือเป็นอาหารมังสวิรัติหรือไม่
蚂蚁上树 (mǎ yǐ shàng shù): “มดไต่ต้นไม้”
โดยทั่วไปคือวุ้นเส้นกับเนื้อสับ ซึ่งมักเป็นหมู ชื่อเปรียบชิ้นเนื้อเล็ก ๆ ท่ามกลางเส้นกับมด ไม่ได้หมายถึงแมลงจริง สูตรของ Judy ใช้หมูสับและให้ใช้ไก่แทนได้ ถามว่าครัวของร้านทำแบบไหน
三杯鸡 (sān bēi jī): ไก่สามถ้วย
鸡 บอกว่าเป็นไก่ ส่วน 三杯 เป็นชื่อวิธีปรุง ไม่ใช่ถ้วยสามใบที่เสิร์ฟข้างจาน แบบไต้หวันใช้เครื่องปรุงสำคัญอย่างน้ำมันงา ซีอิ๊ว และเหล้าข้าว มักใส่โหระพาด้วย ดังใน สูตรของผู้ผลิตไต้หวัน ชื่อไม่ได้ระบุสัดส่วนที่ร้านใช้
ถามข้อมูลที่ยังขาด
ตัวอย่างต่อไปนี้เขียนขึ้นเพื่อการเรียน สามารถพูดพร้อมชี้เมนูได้:
请问，这道菜主要是什么？Qǐng wèn, zhè dào cài zhǔ yào shì shén me?
ขอถามหน่อยค่ะ/ครับ อาหารจานนี้ใช้วัตถุดิบหลักอะไร?
是鸡肉还是猪肉？Shì jī ròu hái shì zhū ròu?
เป็นเนื้อไก่หรือเนื้อหมู?
里面有鱼或海鲜吗？Lǐ miàn yǒu yú huò hǎi xiān ma?
ข้างในมีปลาหรืออาหารทะเลไหม?
ถ้าต้องหลีกเลี่ยงวัตถุดิบ ให้บอกชื่ออย่างชัดเจนและถามเรื่องซอสกับน้ำซุปด้วย ภาพหรือคำแปลไม่แสดงสูตรทั้งหมด อ่านเพิ่มได้ในคู่มือสั่งอาหารมังสวิรัติ และวิธีเรียกพนักงานอย่างสุภาพ
รู้จักคำของทั้งจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน
ในแผ่นดินใหญ่ 土豆 (tǔ dòu) มักหมายถึงมันฝรั่ง ส่วนเมนูไต้หวันนิยมใช้ 马铃薯 (mǎ líng shǔ) สำหรับมะเขือเทศ ให้เรียนทั้ง 西红柿 (xī hóng shì) และ 番茄 (fān qié) คำหลังใช้ทั่วไปในไต้หวันและใช้ในแผ่นดินใหญ่ด้วย นี่เป็นความต่างด้านคำศัพท์ ไม่ใช่แค่ตัวอักษรย่อกับตัวเต็ม
บนโทรศัพท์ ให้ตัดภาพเฉพาะเมนูหนึ่งบรรทัด เทียบตัวอักษรที่ระบบอ่านกับต้นฉบับ แล้วค้นชื่อเต็ม หาวัตถุดิบและวิธีปรุงก่อนเชื่อคำแปลไทย บันทึกชื่ออาหารที่สั่งจริงพร้อมโน้ตสั้น ๆ ว่าได้อาหารแบบไหนมา จะช่วยเชื่อมคำศัพท์กับมื้อที่จำได้
