Bạn bước vào một quán bar ở Thượng Hải. Bạn bắt gặp ánh mắt của người phục vụ, giơ hai ngón tay lên và tự tin nói:
"Qǐng gěi wǒ èr píng píjiǔ." (请给我二瓶啤酒)
Người phục vụ khựng lại, cười nhếch mép nhẹ rồi mang đồ uống ra cho bạn.
Tại sao anh ta lại cười? Bởi vì bạn không yêu cầu "Hai chai bia". Về cơ bản, bạn đã yêu cầu "Chai bia số hai".
Trong tiếng Việt, "hai" là "hai". Cho dù là "Phòng số 2" hay "Hai quả táo", chúng ta đều dùng một từ. Trong tiếng Trung, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Một cái dành cho toán học, cái kia dành cho đời sống.
Dưới đây là cách để ngừng nói chuyện như một chiếc máy tính và bắt đầu nói như người bản địa.
Logic: Nhãn dán vs. Số lượng
Nếu bạn bối rối, hãy tự hỏi: Mình đang đếm 1-2-3, hay mình đang nói về một đống đồ vật?
- 二 (Èr): Nhãn dán / Số thứ tự. Hãy nghĩ đến chữ số "2". Nó được dùng cho số điện thoại, số phòng và trình tự đếm.
- 两 (Liǎng): Cặp / Số lượng. Hãy nghĩ đến "một đôi". Nó được dùng khi bạn đang định lượng các đối tượng thực tế.
Kịch bản 1: Sử dụng "Liang" (Số lượng)
Đây là lỗi phổ biến nhất mà người mới bắt đầu (đặc biệt là người Việt) hay mắc phải, vì chúng ta quen dùng "hai" cho mọi thứ. Nếu bạn đang mô tả có bao nhiêu cái gì đó, bạn phải dùng 两 (Liǎng).
Dấu hiệu ngữ pháp là Lượng từ. Nếu có lượng từ (như gè, běn, zhāng), bạn gần như luôn luôn dùng Liǎng.
(Chưa rõ về lượng từ? Hãy xem hướng dẫn của chúng tôi về cách dùng "Ge" cho mọi thứ).
Công thức:
两 + Lượng từ + Danh từ
Ví dụ:
- Hai người: 两个人 (Liǎng gè rén) — KHÔNG ĐƯỢC NÓI Er ge ren.
- Hai cuốn sách: 两本书 (Liǎng běn shū)
- Hai ngày: 两天 (Liǎng tiān) (Lưu ý: "Tian" tự đóng vai trò là lượng từ ở đây.)
Kịch bản 2: Sử dụng "Er" (Chữ số)
Bạn dùng 二 (Èr) khi con số đóng vai trò là nhãn toán học hoặc vị trí thứ tự.
1. Đếm & Toán học: Nếu bạn chỉ đếm to ("Một, hai, ba..."), hãy dùng Èr.
一, 二, 三... (Yī, èr, sān...)
2. Số điện thoại & Số phòng: Nếu bạn sống ở Căn hộ 202, bạn nói "Hai Không Hai". Bạn đang liệt kê các chữ số, không phải đếm một đống căn hộ.
二零二 (Èr líng èr)
3. Số ghép (Quy tắc "20"): Điều này là bất di bất dịch. Số 20 luôn luôn là 二十 (Èr shí). Bạn không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ nói Liǎng shí.
- 20: 二十 (Èr shí)
- 22: 二十二 (Èr shí èr)
Kịch bản 3: Vùng Phức tạp (200, 250, và Kẻ ngốc)
Khi vượt qua số 100, các quy tắc trở nên lỏng lẻo hơn một chút.
Số 200: Bạn thực sự có thể dùng cả hai!
- 二百 (Èr bǎi) — Tiêu chuẩn, rất phổ biến.
- 两百 (Liǎng bǎi) — Cũng rất phổ biến, đặc biệt là ở miền Nam.
Quả bom văn hóa (250): Hãy rất cẩn thận với số 250. Trong tiếng lóng Trung Quốc, gọi ai đó là 二百五 (Èr bǎi wǔ) có nghĩa là bạn đang gọi họ là đồ ngốc hoặc kẻ khờ. Nếu bạn mua thứ gì đó với giá 250 tệ, an toàn hơn là nói đầy đủ "Hai trăm năm mươi" (两百五十) thay vì nói tắt "Hai năm không".
Số lớn (1.000+): Khi lên đến hàng nghìn, chúng ta thường chuyển sang Liǎng.
- 2.000: 两千 (Liǎng qiān)
- 20.000: 两万 (Liǎng wàn)
Kịch bản 4: Thời gian (Đồng hồ vs. Lịch)
Thời gian là nơi học sinh hay bị nhầm lẫn vì chúng ta trộn lẫn cả hai quy tắc trong một câu.
Đồng hồ (Thời gian là Số lượng): Khi nói giờ, 2:00 được coi là "giá trị thời gian của hai tiếng đồng hồ". Vì vậy chúng ta dùng Liǎng.
2:00: 两点 (Liǎng diǎn)
Ngày tháng (Tháng là Thứ tự): Tháng Hai là "Tháng thứ 2" của năm. Vì nó là vị trí/nhãn, chúng ta dùng Èr.
Tháng 2: 二月 (Èr yuè)
(Ôn lại kỹ năng lịch của bạn tại đây: Thứ tự định dạng ngày tháng tiếng Trung).
Hội thoại: Mua vé xem phim
Hãy cùng tổng hợp lại. Bạn đang mua 2 vé cho một bộ phim lúc 2:00 chiếu tại Phòng 2.
- Bạn: 你好，我要两张两点的票。 (Nǐ hǎo, wǒ yào liǎng zhāng liǎng diǎn de piào.) Xin chào, tôi muốn hai (số lượng) vé cho suất 2:00 (thời gian).
- Người bán: 好的。两张票，一共二十元。 (Hǎo de. Liǎng zhāng piào, yīgòng èrshí yuán.) Được. Hai (số lượng) vé, tổng cộng 20 (số ghép) tệ.
- Bạn: 在哪个厅？ (Zài nǎge tīng?) Ở phòng nào?
- Người bán: 在二号厅。 (Zài èr hào tīng.) Ở phòng số 2 (Nhãn/Thứ tự).
Những điểm chính cần nhớ
- Lượng từ = Liang: Nếu bạn thấy ge, ben, zhang, hãy dùng 两.
- Đếm/Toán học = Er: 1, 2, 3 luôn luôn là Yi, Er, San.
- 20 là Đặc biệt: 20 luôn là Er shi.
- 2:00 là Đặc biệt: 2 giờ luôn là Liang dian.
- Đừng nói 250: Trừ khi bạn muốn xúc phạm bạn mình.
