Her yeni başlayan bu hatayı yapar. "Gitmedim" demek istersin, ama beynin "değil/hayır" anlamını doğrudan 不 (bù) diye çevirir ve sonunda "gitmeyi reddediyorum" demiş olursun. Kesin bir bu vs mei olumsuzluk kuralları tablosu arıyorsan doğru yerdesin, ama önce kafandaki zaman ve niyet mantığını düzeltmemiz gerekiyor.
Türkçede "değil" ya da "-me/-ma" çoğu işi tek başına yapar. Çincede ise olumsuzluğun kapısında bekleyen iki görevli vardır: bù (不) ve méi (没). Yanlış olanı seçersen sadece gramer hatası yapmazsın; cümlenin tüm anlamını masum bir gerçekten kaba bir reddedişe çevirirsin.
Altın kural: niyet vs. gerçek
Tabloları ezberlemeden önce bu iki kelimenin hissini anla.
Bu (不) özneldir. Kafanın içindeki şeylerle ilgilidir: iraden, alışkanlıkların, niyetin ya da şu anki durumun. Daha "sert" ve daha kalıcı hissedilir.
Mei (没) nesneldir. Zaman çizelgesiyle ilgilidir. Bir eylemin tamamlanmadığını ya da bir şeyin var olmadığını söyler. Daha "yumuşak" hissedilir, çünkü sadece haberi verir.
Şimdi ve gelecek: Bu alanı
Şu andan, gelecekten ya da genel bir alışkanlıktan bahsediyorsan Bu kullanırsın.
我不吃肉。(Wǒ bù chī ròu.) Et yemem. (Vejetaryenim; bu benim alışkanlığım/ilkem.)
我不去。(Wǒ bù qù.) Gitmiyorum. (Gitmeyi reddediyorum ya da gelecekte gitmeyeceğim.)
Geçmiş ve tamamlanma: Mei alanı
Bir şeyin olmadığını bildiriyorsan Mei kullan. Türkçede geçmiş anlatırken genellikle kastettiğimiz şey budur.
我没吃肉。(Wǒ méi chī ròu.) Et yemedim. (Belki sadece bu öğünde hiç et yemedim.)
我没去。(Wǒ méi qù.) Gitmedim. (Basitçe gerçekleşmedi.)
Tamamlanmanın nasıl çalıştığını daha derin görmek için (ve neden sadece "-di" gibi düşünmediğimizi anlamak için) Le neden geçmiş zaman değildir rehberime bak.
Üç büyük istisna
Kurallar kırılana kadar güzeldir. Standart zaman kurallarını görmezden gelen üç özel fiil/durum var.
1. "Sahip olmak/var olmak" fiili (You): her zaman Meiyou
Bu dildeki en katı kurallardan biridir. Asla, ama asla "Bu you" diyemezsin. 有 (yǒu) fiilinin olumsuzu her zaman méi yǒu (没有) olur.
我没有钱。(Wǒ méi yǒu qián.) Param yok.
Bunun bir şimdiki durum olmasına rağmen Mei kullandığımıza dikkat et. Bu yüzden meiyou ile karşılaştırma başlı başına ayrı bir gramer noktasıdır.
2. "Olmak" fiili (Shi): her zaman Bushi
Bu, "You" kuralının tersidir. 是 (shì) fiili, geçmişte olmuş olsa bile neredeyse her zaman Bu ile olumsuz yapılır.
他以前不是我的老板。(Tā yǐqián bú shì wǒ de lǎobǎn.) Eskiden benim patronum değildi.
"Mei shi" dersen insanlar sana çok garip bakar. Kimlik, tamamlanan bir eylem değil, sabit bir durum gibi görülür.
3. Zihinsel durum fiilleri: genellikle Bu
Kafanın içinde olanları anlatan fiiller, geçmişte bile genellikle Bu ile kalır. Buna zhī dào (知道) (bilmek) ve 认识 (rènshi, bir kişiyi tanımak) dahildir.
我当时不知道。(Wǒ dāngshí bù zhīdào.) O zaman bilmiyordum.
İleri seviye tuzak: geçmiş alışkanlıklar
İşte "Mei = geçmiş, Bu = şimdi" kuralının seni yarı yolda bıraktığı yer. "Eskiden sigara içmezdim" demek istersen ne olacak?
"Wo mei chouyan" dersen bu, "sigara içmedim" demektir; belirli bir olay ya da az önceki durum gibi anlaşılır. Bir geçmiş alışkanlıktan bahsetmek için Buya dönersin.
我以前不抽烟，现在抽了。(Wǒ yǐqián bù chōuyān, xiànzài chōu le.) Eskiden sigara içmezdim, ama şimdi içiyorum.
Neden? Çünkü alışkanlık, geçmişte var olan bir "durum" ya da "reddediş"tir. Tamamlanmamış tek bir olay değildi; genel çalışma modundu.
Bu vs Mei olumsuzluk kuralları tablosu
Aradığın kısa özet burada. Kaydet.
| Basitleştirilmiş | Geleneksel | Pinyin | Anlam | Not |
|---|---|---|---|---|
| 我不去 | 我不去 | Wǒ bù qù | Gitmiyorum | Şimdiki eylem (reddetme/alışkanlık) |
| 我明天不去 | 我明天不去 | Wǒ míngtiān bù qù | Yarın gitmeyeceğim | Gelecek eylem |
| 我没去 | 我没去 | Wǒ méi qù | Gitmedim | Geçmiş olay |
| 我以前不去 | 我以前不去 | Wǒ yǐqián bù qù | Eskiden gitmezdim | Geçmiş alışkanlık |
| 我没有书 | 我没有书 | Wǒ méi yǒu shū | Kitabım yok | Sahip olmak/var olmak (her zaman) |
| 昨天不是星期一 | 昨天不是星期一 | Zuótiān bú shì xīngqī yī | Dün pazartesi değildi | Olmak (her zaman) |
| 今天不热 | 今天不热 | Jīntiān bù rè | Bugün sıcak değil | Sıfatlar |
| 还没好 | 还没好 | Hái méi hǎo | Henüz hazır/bitmiş değil | Henüz değil |
Sıfatlarla sık yapılan hatalar
Sıfatlar neredeyse her zaman Bu alır.
他不高兴。(Tā bù gāoxìng.) O mutlu değil.
Bir sıfatla Mei kullanırsan genellikle bir karşılaştırma ya da henüz gerçekleşmemiş bir değişim ima edersin.
天气还没冷。(Tiānqì hái méi lěng.) Hava henüz soğumadı.
Bu, havanın soğumasını beklediğin anlamına gelir. Sadece şu anki sıcaklığı anlatmak istiyorsan Bu kullan.
Başka temel gramer karışıklıklarıyla uğraşıyorsan sırada Hui vs Neng vs Keyi veya Hai vs Ye rehberlerine bak. Bu küçük parçacıkları doğru kullanmak doğal duyulmanın %80'idir.
