Sözlük Yalanı: Neden "Ayrıca" Bir Tuzaktır?
Sözlükte "also" (ayrıca / de-da) kelimesine bakarsanız, iki sonuç alırsınız: 也 (yě) ve 还 (hái).
Bu, yeni başlayanlar için büyük bir baş ağrısıdır. Türkçede "de/da" veya "ayrıca" çok amaçlıdır. Bunları her şey için kullanırız:
- "Pizzayı severim. John da pizzayı sever." (Benzerlik)
- "Pizzayı severim. Tacos da severim." (Biriktirme/Ekleme)
Çincede bunlar tamamen farklı iki kavramdır. Eğer bunları karıştırırsanız, sanki kendi kendinizle hemfikir olmaya çalışıyormuşsunuz veya bir yabancı hakkında rastgele gerçekleri sıralıyormuşsunuz gibi duyulursunuz.
Bunun garip göründüğünü biliyorum ama bana güvenin (sabredin). Bunu Özne Sayma yöntemiyle düzelteceğiz.
"Ben De" Anlamındaki Ayrıca: Ye (也)
也 (yě) kelimesini "Aynen" sözcüğü gibi düşünün. Bunu, iki farklı kişi veya şey arasında bir benzerlik kurmak istediğinizde kullanırsınız.
Arkadaşınız "Karnım aç," derse ve siz "Ben de," (Benim de karnım aç) demek isterseniz 也 kullanırsınız. Bağ kuruyorsunuz. "Burada da durum aynı," diyorsunuz.
Önemli nokta şudur: Türkçede "de/da" cümlenin çeşitli yerlerine gelebilse de, 也 mutlaka fiilden veya sıfattan önce gelmelidir.
Formül:
Özne A + Fiil.
Özne B + 也 + Fiil.
我是美国人，他也是美国人。Wǒ shì Měiguórén, tā yě shì Měiguórén.
Ben Amerikalıyım, o da Amerikalı.
Dikkat edin, iki öznemiz var: "Ben" ve "O". Özneler farklı olduğu için, onları birbirine bağlamak adına 也 kullanıyoruz.
Diyalog Örneği
- Arkadaş: 我想喝咖啡。 (Wǒ xiǎng hē kāfēi.) - Kahve içmek istiyorum.
- Sen: 我也想喝咖啡。 (Wǒ yě xiǎng hē kāfēi.) - Ben de kahve içmek istiyorum.
"Üstüne Bir De" Anlamındaki Ayrıca: Hai (还)
Şimdi 还 (hái) kelimesine bakalım. Bu kelime başkasıyla bağ kurmakla ilgili değildir. Bu, bilgiyi üst üste yığmakla ilgilidir. Kümülatiftir.
Bunu "Buna ek olarak..." veya "Artı..." demek gibi düşünün.
Bunu genellikle bir özne birden fazla şey yapıyorsa kullanırsınız. Bu, "ve" bağlacını yanlış kullanma tuzağına düşmeden daha uzun cümleler kurmanıza yardımcı olur (cümleleri bağlamak için neden "he" kullanmayı bırakmalısınız yazısına göz atın).
Formül:
Özne A + Fiil 1.
Özne A + 还 + Fiil 2.
我想喝咖啡，还想吃蛋糕。Wǒ xiǎng hē kāfēi, hái xiǎng chī dàngāo.
Kahve içmek istiyorum, [buna ek olarak] kek de yemek istiyorum.
Dikkat edin, sadece bir öznemiz var: "Ben". İstekleri kendi üzerinize yığıyorsunuz. Burada 也 kullansaydınız, "Kahve istiyorum ve (benzer şekilde) kek istiyorum," gibi bir anlam çıkardı; bu dilbilgisi açısından kabul edilebilir olsa da kulağa tuhaf gelirdi. 还 listeler için çok daha doğal hissettirir.
Bölgesel Not: Tayvan'da, 还 genellikle daha hafif bir tonla telaffuz edilir veya konuşmacının aksanına bağlı olarak bazen hǎn gibi duyulur. Bir Tayvan dizisinde hǎn duyarsanız, bu sadece kılık değiştirmiş 还 kelimesidir.
Diyalog Örneği
Bir restoranda olduğunuzu ve daha fazla ürün sipariş etmek için garsonu çağırmak istediğinizi hayal edin.
- Garson: 你要什么？ (Nǐ yào shénme?) - Ne istersiniz?
- Sen: 我要一杯啤酒，还要一盘花生。 (Wǒ yào yì bēi píjiǔ, hái yào yì pán huāshēng.) - Bir bira, ayrıca [artı] bir tabak yer fıstığı istiyorum.
Altın Kural: Özneleri Sayın
Konuşmanın ortasında paniğe kapılırsanız, sadece özneleri (eylemi yapan kişileri veya şeyleri) sayın.
- İki Özne (Ben ve Sen, Bu ve Şu) = 也 kullanın.
- Bir Özne (Sadece Ben, Sadece O) = 还 kullanın.
Bu mantığı test edelim.
Senaryo A: Hobileri Karşılaştırma "Jack tenisi sever. Jill de tenisi sever."
- Özne Sayısı: 2 (Jack, Jill).
- Seçim: 也.
Senaryo B: Açgözlülük "Jack tenisi sever. Jack futbolu da sever."
- Özne Sayısı: 1 (Jack).
- Seçim: 还.
İşin Zor Kısmı: "Hai" Kelimesi "Hala" Anlamına Geldiğinde
Herkesi tökezleten bir istisnai durum vardır. 还 kelimesinin çifte hayatı vardır. "Ayrıca" anlamına gelebileceği gibi, "hala" (eylemin devam etmesi) anlamına da gelebilir.
Genellikle bağlam bunu açık hale getirir.
他还在睡觉。Tā hái zài shuìjiào.
O hala uyuyor.
Eğer bunu "O ayrıca uyuyor" diye çevirmeye çalışsaydınız, bu önce başka birinin uyuduğunu ima ederdi. Ancak ikinci bir kişiden bahsedilmediği için 还 varsayılan olarak "hala" anlamına gelir.
Kafa karışıklığını önlemek için, eğer "ayrıca/buna ek olarak" konusunda çok spesifik olmak istiyorsanız, 还 kelimesini 还有 (háiyǒu) seviyesine yükseltebilirsiniz. Bu, listeler yaparken çok yaygındır.
我有一个哥哥，还有一个妹妹。Wǒ yǒu yí gè gēge, hái yǒu yí gè mèimei.
Bir abim var, bir de [ayrıca] kız kardeşim var.
Hızlı Kopya Kağıdı
İşte kelime kartlarınıza kaydetmeniz için dökümü.
| Basitleştirilmiş | Geleneksel | Pinyin | Anlam | Bağlam |
|---|---|---|---|---|
| 也 | 也 | yě | De-Da / Ayrıca | Farklı özneler, aynı eylem. "Ben de." |
| 还 | 还 | hái | Ayrıca / Artı / Hala | Aynı özne, birden çok eylem. "Buna ek olarak." |
| 还有 | 还有 | hái yǒu | Ve ayrıca... | "Artı"nın daha güçlü hali. Listeler için kullanılır. |
Sıkça Sorulan Sorular
İşte öğrencilerin bu dilbilgisi noktası hakkında sıklıkla sorduğu birkaç özel soru.
"Ye" ve "Hai" sözcüklerini aynı cümlede kullanabilir miyim?
Evet, ama anlam değişir. Eğer bunları birlikte kullanırsanız, genellikle "ayrıca hala" diyorsunuzdur.
我也还是想去。 (Wǒ yě háishì xiǎng qù.)
Ben de hala gitmek istiyorum. (İma edilen: Başka biri hala gitmek istiyor ve ben de öyle).
"Hai" (还) ve "You" (又) arasındaki fark nedir?
İkisi de "tekrar" veya "ayrıca" anlamına gelebilir, ancak zaman çizelgesi farklıdır.
- Hai (还) gelecek için veya henüz bitmemiş şeyler (devamlılık) için kullanılır.
- You (又) genellikle halihazırda olmuş şeyler (tekrar) için kullanılır.
- 他又来了。 (O tekrar geldi - bu zaten oldu).
- 他还想来。 (O tekrar gelmek istiyor - gelecek isteği / önceki zamanlara ek olarak).
"Ye" her zaman fiile temas etmeli mi?
Hemen hemen. 也 kelimesini cümlenin başına veya sonuna koyamazsınız. Doğrudan Fiil, Sıfat veya Kip Belirtecinin (Hui/Neng/Keyi gibi) hemen önünde yaşamalıdır.
- Yanlış: 也我喜欢。
- Doğru: 我也喜欢。
