Hai vs Ye: Sự khác biệt giữa các từ "Cũng" trong tiếng Trung

Lời nói dối của Từ điển: Tại sao từ "Cũng" là một cái bẫy

Nếu bạn tra từ "also" (cũng) trong từ điển, bạn sẽ nhận được hai kết quả: 也 (yě) và 还 (hái).

Điều này gây đau đầu cho người mới học. Trong tiếng Anh, từ "also" được dùng khá lười biếng cho mọi trường hợp. Nhưng may mắn thay, ngữ pháp tiếng Việt của chúng ta có sự tương đồng lớn với tiếng Trung ở điểm này, giúp bạn dễ hiểu hơn người nói tiếng Anh rất nhiều:

1. "Tôi thích pizza. John cũng thích pizza." (Sự tương đồng - Tiếng Việt dùng "cũng")
2. "Tôi thích pizza. Tôi còn thích cả tacos." (Sự tích lũy - Tiếng Việt dùng "còn")

Trong tiếng Trung, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Nếu bạn nhầm lẫn chúng, bạn sẽ nghe như thể đang cố đồng ý với chính mình, hoặc đang liệt kê những sự thật ngẫu nhiên về một người lạ.

Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này triệt để bằng cách xem xét phương pháp Đếm Chủ ngữ.

Từ "Cũng" theo kiểu "Tôi cũng vậy": Ye (也)

Hãy nghĩ về 也 (yě) giống như từ "Cũng" trong tiếng Việt. Bạn dùng từ này khi muốn thiết lập sự tương đồng giữa hai người hoặc hai vật khác nhau.

Nếu bạn của bạn nói "Tôi đói," và bạn muốn nói "Tôi cũng vậy," bạn dùng 也. Bạn đang tạo sự kết nối.

Quan trọng nhất, 也 phải đứng trước động từ hoặc tính từ.

Công thức: Chủ ngữ A + Động từ. Chủ ngữ B + 也 + Động từ.

我是美国人，他也是美国人。

Wǒ shì Měiguórén, tā yě shì Měiguórén.

Tôi là người Mỹ, anh ấy cũng là người Mỹ.

Chú ý rằng chúng ta có hai chủ ngữ: "Tôi" và "Anh ấy". Vì các chủ ngữ khác nhau, chúng ta dùng 也 để nối chúng lại.

Ví dụ hội thoại

• Bạn: 我想喝咖啡。 (Wǒ xiǎng hē kāfēi.) - Tôi muốn uống cà phê.
• Tôi: 我也想喝咖啡。 (Wǒ yě xiǎng hē kāfēi.) - Tôi cũng muốn uống cà phê.

Từ "Cũng" theo kiểu "Thêm vào đó": Hai (还)

Bây giờ, hãy xem xét 还 (hái). Từ này không phải để kết nối với người khác. Nó dùng để chồng xếp thông tin. Nó mang tính tích lũy.

Trong tiếng Việt, nó tương đương với "Còn", "Vẫn còn", hoặc "Ngoài ra còn...".

Bạn thường dùng từ này khi một chủ ngữ đang thực hiện nhiều việc. Điều này giúp bạn xây dựng các câu dài hơn mà không rơi vào bẫy sử dụng từ "và" sai cách (hãy xem tại sao bạn nên ngừng dùng "he" để nối câu).

Công thức: Chủ ngữ A + Động từ 1. Chủ ngữ A + 还 + Động từ 2.

我想喝咖啡，还想吃蛋糕。

Wǒ xiǎng hē kāfēi, hái xiǎng chī dàngāo.

Tôi muốn uống cà phê, [và tôi] còn muốn ăn bánh ngọt.

Chú ý rằng chúng ta chỉ có một chủ ngữ: "Tôi". Bạn đang chất thêm những mong muốn lên chính mình. Nếu bạn dùng 也 ở đây, nó ngụ ý "Tôi muốn cà phê, và (tương tự như vậy) tôi muốn bánh ngọt", về mặt ngữ pháp thì tạm chấp nhận nhưng nghe rất gượng gạo. 还 tự nhiên hơn nhiều cho việc liệt kê.

Lưu ý vùng miền: Ở Đài Loan, 还 thường được phát âm với thanh điệu nhẹ hơn hoặc đôi khi nghe giống như hǎn tùy thuộc vào giọng của người nói. Nếu bạn nghe thấy hǎn trong phim truyền hình Đài Loan, đó chính là 还 đang ngụy trang đấy.

Ví dụ hội thoại

Hãy tưởng tượng bạn đang ở nhà hàng và muốn gọi phục vụ để gọi thêm món.

• Phục vụ: 你要什么？ (Nǐ yào shénme?) - Quý khách muốn gì ạ?
• Bạn: 我要一杯啤酒，还要一盘花生。 (Wǒ yào yì bēi píjiǔ, hái yào yì pán huāshēng.) - Tôi muốn một ly bia, ngoài ra còn [thêm] một đĩa lạc.

Quy tắc Vàng: Đếm Chủ ngữ

Nếu bạn đang giữa cuộc trò chuyện và cảm thấy hoảng loạn, chỉ cần đếm số lượng chủ ngữ (người hoặc vật thực hiện hành động).

1. Hai Chủ ngữ (Tôi và Bạn, Cái này và Cái kia) = Dùng 也 ("Cũng").
2. Một Chủ ngữ (Chỉ mình Tôi, Chỉ mình Anh ấy) = Dùng 还 ("Còn").

Hãy thử nghiệm logic này.

Tình huống A: So sánh sở thích "Jack thích quần vợt. Jill cũng thích quần vợt."

• Đếm Chủ ngữ: 2 (Jack, Jill).
• Lựa chọn: 也.

Tình huống B: Tham lam "Jack thích quần vợt. Jack còn thích cả bóng đá."

• Đếm Chủ ngữ: 1 (Jack).
• Lựa chọn: 还.

Phần khó nhằn: Khi "Hai" có nghĩa là "Vẫn"

Có một trường hợp ngoại lệ khiến mọi người vấp ngã. 还 có một cuộc sống kép. Nó có thể có nghĩa là "còn/ngoài ra", nhưng nó cũng có thể có nghĩa là "vẫn" (theo nghĩa tiếp tục một hành động).

Thông thường, ngữ cảnh sẽ làm rõ điều này.

他还在睡觉。

Tā hái zài shuìjiào.

Anh ấy vẫn đang ngủ.

Nếu bạn cố dịch câu này là "Anh ấy cũng/còn đang ngủ," nó ngụ ý có ai đó khác đã ngủ trước. Nhưng nếu không có người thứ hai được nhắc đến, 还 mặc định nghĩa là "vẫn".

Để tránh nhầm lẫn, nếu bạn muốn nói thật cụ thể về ý nghĩa "còn/ngoài ra/thêm vào", bạn có thể nâng cấp 还 thành 还有 (háiyǒu). Từ này rất phổ biến khi liệt kê.

我有一个哥哥，还有一个妹妹。

Wǒ yǒu yí gè gēge, hái yǒu yí gè mèimei.

Tôi có một người anh trai, và còn có một cô em gái.

Bảng tóm tắt nhanh

Đây là bảng phân tích để bạn lưu vào flash cảrd.

Các câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một vài câu hỏi cụ thể mà học viên thường thắc mắc về điểm ngữ pháp này.

Tôi có thể dùng "Ye" và "Hai" trong cùng một câu không?

Có, nhưng ý nghĩa sẽ thay đổi. Nếu bạn dùng chung, bạn thường đang nói "cũng vẫn".

我也还是想去。 (Wǒ yě háishì xiǎng qù.)

Tôi cũng vẫn muốn đi. (Ngụ ý: Có người khác vẫn muốn đi, và tôi cũng thế).

Sự khác biệt giữa "Hai" (还) và "You" (又) là gì?

Cả hai đều có thể có nghĩa là "lại" hoặc "cũng", nhưng dòng thời gian thì khác nhau.

• Hai (还) được dùng cho tương lai hoặc những việc chưa kết thúc (sự tiếp diễn).
• You (又) thường được dùng cho những việc đã xảy ra rồi (sự lặp lại).
  • 他又来了。 (Anh ấy lại đến rồi - việc đã xảy ra).
  • 他还想来。 (Anh ấy vẫn/còn muốn đến - mong muốn trong tương lai/thêm vào những lần trước).

"Ye" có luôn phải đứng sát động từ không?

Hầu như là vậy. Bạn không thể đặt 也 ở đầu hoặc cuối câu. Nó phải nằm ngay trước Động từ, Tính từ, hoặc Động từ năng nguyện (như Hui/Neng/Keyi).

• Sai: 也我喜欢。
• Đúng: 我也喜欢。