"Shì" Demeyi Bırakın: Çince'de Nasıl Evet Denir

Giriş

Yeni başlayan birini hemen ele veren bir alışkanlık varsa, o da 是 (Shì) kelimesinin aşırı kullanımıdır.

Bunun neden olduğunu anlıyorum. Türkçe'de (ve İngilizce'de) "Evet" evrensel bir araçtır. Aç olup olmadığınızı, doktor olup olmadığınızı veya yüzüp yüzemediğinizi sorsam, tam olarak aynı kelimeyle cevap verebilirsiniz. Bu verimlidir.

Ancak Çince böyle çalışmaz. Çince bir "Yankı Dili"dir. Onaylama için tek bir ana anahtarımız yoktur; bunun yerine sorudaki fiili dinleriz ve onu tekrar ederiz (Tıpkı Türkçe'de "Gidiyor musun?" sorusuna "Gidiyorum" dememiz gibi). Eğer her cevaba zorla 是 yerleştirmeye çalışırsanız, sadece yabancı gibi duyulmazsınız; çoğu zaman dilbilgisi hataları da yaparsınız.

Eğer daha yeni 开始 (başlıyorsanız), bu zihniyet değişimi bugün öğrenebileceğiniz en önemli şeydir. İşte temel dilbilgisi kurallarından Pekin ve Taipei'de kullanılan özel kelimelere kadar Mandarin Çincesinde insanları gerçekten onaylamanın yolları.

"Yankı Yöntemi" (Altın Kural)

Durumların %90'ında "Evet" demenin doğru yolu, fiili kopyalayıp yapıştırmaktır.

Bir soru 吗 (ma) edatı kullanılarak sorulduğunda, cümle yapısı genellikle şöyledir: Özne + Fiil + Nesne + ma?

Olumlu cevap vermek için Özne, Nesne ve 吗'yı atarsınız ve Fiili tutarsınız.

[GÖRSEL: Bir sohbeti gösteren akış şeması. Konuşmacı A "Sen et YİYOR musun?" diye sorar. YİYOR kelimesi vurgulanmıştır. Ok, sadece "YİYOR" diyen Konuşmacı B'yi işaret eder.]

你要喝咖啡吗？ (Nǐ yào hē kāfēi ma?)

Kahve içmek ister misin?

Eğer 是 (Shì) ile cevap verirseniz, "Ben ...-im/-ım" demiş olursunuz. Bu burada mantıksızdır. Ana fiili yankılamanız gerekir.

• Siz: 要。 (İsterim.)

你喜欢中国菜吗？ (Nǐ xǐhuān Zhōngguó cài ma?)

Çin yemeklerini sever misin?

• Siz: 喜欢。 (Severim.)

Bu, aktif dinleme gerektirir. Cevabınızı otomatik pilota alamazsınız; eylem kelimesini tanımlamanız gerekir.

"Kimlik" Eveti: 是 (Shì)

Peki, 是 kelimesini aslında ne zaman kullanırız?

Bunu Eşitlik Cümleleri için kullanırız. Bu, bir şeyin ne olduğunu tanımladığınız zamandır (İsim A = İsim B). 是 kelimesini bir eşittir işareti gibi düşünün.

Geçerli kullanımlar:

• Sen bir öğretmen misin? (Sen = Öğretmen?)
• Bu senin telefonun mu? (Bu = Senin?)
• O Çinli mi? (O = Çinli?)

你是学生吗？ (Nǐ shì xuésheng ma?)

Sen öğrenci misin?

• Siz: 是。 (Öyleyim.)

Tuzak: Sıfatlar

Asla bir İsim ve bir Sıfatı bağlamak için 是 kullanmayın. Bu klasik bir hatadır.

• Soru: 你忙吗？ (Meşgul müsün?)
• Yanlış Cevap: 是. (Bu "Ben eşittir meşgul" anlamına gelir, ki bu gramer açısından yanlıştır).
• Doğru Cevap: 忙。 (Meşgulüm.)

"Doğrulayıcı" Evet: 对 (Duì)

是 kimliği doğrularken, 对 doğruluğu onaylar. Kelime anlamı "Doğru" veya "Haklı"dır.

Bunu, biri zaten bildiğini düşündüğü bir bilgiyi teyit ederken kullanırsınız.

你的名字叫马可，对不对？ (Nǐ de míngzi jiào Mǎkě, duì bù duì?)

Adın Mark, doğru mu?

• Siz: 对。 (Doğru.)

Bölgesel Nüans: Üçlü Dui

Anakara Çin'de ve giderek artan bir şekilde Tayvan'da, konuşmacılar nadiren tek bir 对 söylerler. Coşkuyu veya aktif dinlemeyi göstermek için bunu hızlıca tekrarlarız.

• Konuşmacı: 这个很辣。 (Bu çok acı.)
• Dinleyici: 对对对。 (Doğru doğru doğru / Aynen aynen.)

"Sahiplik" Eveti: 有 (Yǒu)

Bu, İngilizce ve Türkçe konuşanların bazen karıştırdığı özel bir kategoridir. Eğer soru bir şeye "Sahip" olup olmadığınızı (Var mı?) veya bir şeyi "Yapıp yapmadığınızı" (geçmiş deneyim) soruyorsa, fiil 有'dur.

你有笔吗？ (Nǐ yǒu bǐ ma?)

Kalemin var mı?

• Siz: 有。 (Var.)

Bu aynı zamanda "Hiç ... yaptın mı" yapısı için de geçerlidir.

你去过北京吗？ (Nǐ qùguo Běijīng ma?)

Pekin'e (hiç) gittin mi? (Kelime anlamı: Pekin'e gitme deneyimine sahip misin?)

• Siz: 有。 (Gittim/Bulundum.)

Not: 去过 (Gittim) fiilini de yankılayabilirsiniz, ancak 有 gündelik konuşmada, özellikle Tayvan ve Güney Çin'de çok yaygındır.

"Anlaşma" Kelimeleri

Bazen bir soruya cevap vermezsiniz; bir öneriyi kabul edersiniz. Bu bağlamda, "Öyledir" (是) veya "Doğru" (对) kullanmak çok kaskatı duyulur.

Bunun yerine bu kelimeleri kullanın:

行 vs. 可以

Bu ikisi genellikle birbirinin yerine kullanılabilir ama bir nüans vardır. 可以 genellikle izin veya olasılığa odaklanırken, 行 kabul edilebilirliğe (bana uyar) odaklanır.

我们要坐出租车吗？ (Wǒmen yào zuò chūzūchē ma?)

Taksiye binelim mi?

• Seçenek A: 行。 (Bana uyar / Olur.)
• Seçenek B: 可以。 (Binebiliriz / Mümkün.)

Dinlemenin "Sesi": 嗯 (Èn)

Telefonda ana dili Çince olanları dinlerseniz, sürekli bir mırıltı akışı duyarsınız. Bu 嗯 (Èn)'dir.

Genizden gelen bir "Hımm" veya "Hı" (İngilizce'deki "Ng" veya "Un") gibi duyulur.

Bu "Geri Bildirim Eveti"dir. Gerçeklerle hemfikir olduğunuz anlamına gelmek zorunda değildir; "Söylediklerini takip ediyorum" anlamına gelir. Bizdeki "Hı hı", "Hımm" kullanımıyla aynıdır.

• Konuşmacı: 所以我告诉他... (Ben de ona dedim ki...)
• Siz: 嗯。 (Hı hı.)
• Konuşmacı: ...我不去了。 (...gitmiyorum.)
• Siz: 嗯，对。 (Hımm, doğru/aynen.)

Kullanım İpucu: Bir patron veya öğretmenden gelen resmi bir soruyu cevaplamak için 嗯 kullanmayın. Çok laubalidir. Ciddi bir isteğe "He, olur" demek gibidir. Resmi durumlarda, spesifik fiili veya 好的 (Hǎo de) kullanın.

Hızlı Özet

Bir dahaki sefere biri size soru sorduğunda, bir saniye durun. Cümlelerindeki anahtar kelimeyi belirleyin.